Online ID-fraude

"Stuur nooit een kopie van je identiteitsbewijs aan een (ver)koper op bijvoorbeeld Marktplaats. Je naam, gegevens of reputatie kunnen zo eenvoudig door een ander misbruikt worden."

Fleur van Eck - Fraudehelpdesk

Er wordt misbruik gemaakt van je identiteit. Wat nu?

Een vreselijk idee: iemand doet zich voor als jou, met een kopie van je ID-bewijs dat hij bemachtigd heeft, je inloggegevens van een social media account of omdat hij via een hack of datalek aan persoonsgegevens van je is gekomen. En bestelt namens jou producten, vraagt toeslagen aan, licht mensen op via Marktplaats of probeert je Facebookvrienden geld te laten overmaken. En die mensen en instanties komen allemaal verhaal halen bij jou. Wat kun je doen om dat te voorkomen? En waar kun je terecht als iemand je identiteit gestolen heeft?

Fleur van Eck, directeur van de Fraudehelpdesk waar jaarlijks vele duizenden mensen bijstaan die slachtoffer zijn geworden van fraude, legt uit. 

Identiteitsfraude: waar hebben we het dan over?
Identiteitsfraude kun je heel breed maar ook smal definiëren. In de kern komt het er op neer dat een kwaadwillende de naam, gegevens of reputatie van een ander misbruikt voor eigen gewin. Een oplichter kan een vals profiel op Facebook aanmaken, maar ook proberen leningen op naam van een ander aan te vragen. Ook de identiteit van bedrijven kan gestolen worden, bijvoorbeeld doordat er valse facturen onder hun naam worden verstuurd. Of doordat er zonder medeweten van een bedrijf onder hun naam goederen worden verkocht op een online handelsplaats.

Wat kun je doen als je er achter komt dat er is gefraudeerd met je identiteit?
Als particulieren slachtoffer zijn van identiteitsfraude kunnen die zich wenden tot het Centraal Meldpunt Identiteitsfraude en –Fouten (CMI)van de Rijksdienst voor Identiteitsgegevens, onderdeel van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Dit meldpunt is gespecialiseerd  in het beperken van verdere schade en begeleiding van slachtoffers van deze vorm van fraude.

Bedrijven adviseren wij altijd om zelf actief hun omgeving te waarschuwen. Helaas kiezen veel bedrijven er nog voor om het stil te houden uit angst voor imagoschade. Helaas biedt dit de daders de ruimte om door te gaan met mensen te duperen. Ze moeten altijd aangifte doen bij de politie. Ook raden wij ze aan een melding te doen bij de Fraudehelpdesk

Kun je identiteitsfraude voorkomen?
Helemaal voorkomen dat je slachtoffer wordt is bijna niet mogelijk. Wel kun je de kans dat dit gebeurt eenvoudig flink verkleinen door vooral terughoudend te zijn met het delen van persoonlijke informatie, bijvoorbeeld door het sturen van een kopie van je identiteitsbewijs. En zorgen dat je weet met wie je zaken doet is erg belangrijk.

Wat zijn de trends in online fraude? Welke vormen zijn er? Hoe vaak komt het voor?
We zien een verschuiving van phishingmails (gegevens hengelen via de e-mail) naar e-mails met kwaadaardige software (malware). Een van de varianten die flink meer voorkomt is zogeheten ransomware of gijzelingssoftware. Criminelen versleutelen hierbij bestanden op je computer van zodat jij er geen toegang meer toe hebt. zij vragen losgeld om je bestanden weer te bevrijden. Met de komst van internet hebben tal van oudere fraudevormen een flinke toevlucht genomen. Denk bijvoorbeeld aan voorschotfraude, waarbij mensen een mooie prijs uit een loterij of een erfenis in het vooruitzicht wordt gesteld. Ook iemand iets anders verkopen dan dat het werkelijk is, is geen nieuw verschijnsel. Maar via online handelsplaatsen als Marktplaats kan dat nog veel eenvoudiger en anoniem.

Welke praktische tips(s)/trick(s) heb je voor Nederlandse internetgebruikers die hen helpen alert online te zijn? 

- Stuur nooit een kopie of foto van je identiteitsbewijs naar een (ver)koper op Marktplaats, ook niet wanneer hij/zij hetzelfde heeft gedaan. De kans is groot dat een oplichter met jouw gegevens anderen gaat duperen. Die melden zich vervolgens bij jou.

- Onderneem actie als je gedupeerd bent door een oplichter. Stel je omgeving er van op de hoogte zodat er geen onnodige nieuwe slachtoffers vallen. Doe aangifte.

- Laat je nooit onder tijdsdruk zetten. Bekijk een aanbod altijd goed en neem geen overhaaste beslissingen. Oplichter profiteren van de haast van anderen.

- Als iets te mooi is om waar te zijn dan is het ook niet waar

- Betaal nooit voordat je een product of dient of de om geld verzoekende partij goed hebt onderzocht

- Weet altijd heel goed met wie je zaken doet!

Over Fraudehelpdeks.
Fraudehelpdesk staat jaarlijks vele duizenden mensen bij die slachtoffer zijn geworden van  fraude. De meeste weten alleen dat ze geld kwijt zijn, maar hoe dat gekomen is, is doorgaans een raadsel. Fraudehelpdesk helpt daarbij. Alle meldingen leggen zij vast in een systeem. Op basis van deze meldingen is een schat aan informatie opgebouwd. Deze informatie wordt gedeeld met diverse opsporingsinstanties, beleidsmakers en toezichthouders om fraude aan te pakken. Daarnaast geeft Fraudehelpdesk voorlichting over fraude via social media, de website, publiekscampagnes en optredens in de media.